Lời Khuyên Của Tía (Father Day 2007)

Thị trấn Ninh Hòa là quê hương đầu đời của tôi. Gia đình êm ấm nhưng cuộc sống quá buồn tẽ. Trong thị trấn, bạn bè của tôi đứa nào cũng đi xa học hỏi, bạn gái thì lần lượt lấy chồng xa xứ, mặc dù tôi đã đi nhiều nơi xa xôi tiềm việc làm, nhưng kết cuộc chỉ mang về bịnh tật và đói rách.

Căn nhà tranh của gia đình tôi nằm giữa cánh đồng khô đường luồng Cây Thị, Bóng mặt trời xuyên thủng qua mái nhà, tôi đang lên cơn sốt mang từ Bình Định về. Sau cái lạnh thấu xương tủy, đến cái nóng đổ lữa, hoa cã đôi mắt, tôi rên rĩ nói không ra tiếng, rồi thiếp đi. Cho đến lúc ánh mặt trời chiếu ngay mặt làm cho tôi tỉnh giấc, mồ hổi nhuể nhọai, ướt dầm bộ ván gổ. Tía của tôi đến ngồi kế bên từ hồi nào tôi không hay. Ông không nói lời nào, tôi nghĩ có lẻ ổng thấy tôi quằn quại trong cơn sốt ổng buồn. Nhà không có tiền mua thuốc cho tôi vì trong lúc này Tía củng đang thất nghiệp, và đang bịnh ngặc nghèo.

Tôi đang ngán ngẩm cho cuộc đời, bổng dưng Tía nói: "Con nên đi Saigon tìm việc gì làm chớ ở Ninh Hòa này không có gì cho con". Sau cơn sốt rét lạnh thấu xương rồi người nóng như ngồi trong lò lữa, câu nói của Tía làm cho tôi thức tỉnh. Tôi nghĩ đã đến lúc tôi phải nghe lời Tía đi cho thật xa hơn nữa, làm một cái gì cho mình. Hôm sau, tôi đi mượn thằng bạn Lý Nghiêm Tuấn, 50 đồng, rồi một chiều kia, tôi lấy cái túi vải, nhét thêm bộ đồ, mang đôi dép Nhựt đi bộ lên ga, mua tấm vé xe lữa, xuôi Trường Sơn đi Saigon Cuộc đời phiêu bạc của chàng thanh niên Ninh Hòa bắc đầu, không một người tiển đưa.

Chiều sân ga Ninh Hòa buồn tênh, nắng vàng xuyên qua cữa sồ toa xe lữa. Sau tiếng còi rú, xe chuyển bánh, tôi vói nhìn lại phía sau chẳng thấy bóng người quen. Nhìn nắng vàng hôn nhẹ hàng Phượng Vĩ trước sân ga mà lòng bàng hoàng, ngở ngàng, sau hàng chuối ngả ba Phong Ấp, ánh mặt trời lịm dần, chiếc xe định mệnh chui qua hầm Rù Rì trời bắc đầu tối, Nha Trang đã lên đèn. Ga Nha Trang giờ rộn rịp rồi xe lại chuyển bánh xa dần. Suốt đêm đôi mắt chập chờn, xe ghé nhiều ga nhỏ, mệt quá, tôi thiếp đi, cho đến khi xe qua cầu Đồng Nai, một hồi còi rú lên, báo hiệu xe đến Saigon. Xe chạy chậm lại, rồi ngừng hẳng.

Mang túi vải lên vai tôi xuống xe lữa chậm rải bước, đang dáo giác thì gặp hai ông anh tới đón, theo chân hai ông anh đi qua câu lạc bộ Bến Thành vượt bùng binh chợ Bến Thành, lên xe buýt lần đầu tiên trong đời, đi một lèo lên Chợ Lớn làm tôi mất hết phương hướng, đâu biết Saigon Chợ Lớn là đâu.

Ninh Hòa là quê hương đầu đời. Saigon là Quê Hương trưởng thành.
Qua một đêm dài mệt mỏi trong rạp hát Đại Quang Minh Chợ Lớn, sáng dậy bụng đói uể oải, tôi  lanh chân theo hai ông anh lên xe buýt xuống Saigon đến rạp hát Long Phụng đường Gia Long gần Ngã Sáu Saigon.  Sau khi gặp ông chủ, bàn giao xong, hai ông anh giã từ, trở về Chợ Lớn bỏ tôi lại một mình. Từ giờ phút này tôi tứ cố vô thân, không một người quen. Tất cả xa lạ.

Ông chủ và phần lớn người làm ở dây là người Tàu, cái họ Đường của tôi thỉ rất ngọt ngào nhưng cái giọng nói Ninh Què (Ninh Hòa), khiến cho người nghe ngượn ngùng, nhưng đối lại họ rất thân thiện. Được mọi người bày tỏ cảm tình, nhứt là hai cô gái trẻ, cháu của ông chủ ngồi bán vé, đã bày tỏ thân thiện ngay từ ngày đầu, giúp đở tôi nhiều mặt, khiến tôi thấy phấn khởi.

Chiếc Xe Độc Mã
Công việc đầu tiên của tôi tại Saigon Hòn Ngọc Viển Đông là đi phát quảng cáo cho rạp chiếu bóng Long Phụng, rạp hát này quanh năm suốt tháng chỉ chiếu phim Ấn Đô. Buổi sáng đầu tiên làm việc, ông xe ngựa dẫn chiếc xe độc mã tới trước rạp hát.  Tôi và ông xe ngựa mỗi người vát một tấm pano có hình một cô tài tử Ấn Độ, ăn mặc hở hang, mặc sarong sặc sở, mặt mày vẽ bông hoa và mang nhiều trang sức. Dựng đứng tấm pano lên xe ngựa, cột lại cho chặt, tôi rụt rè leo lên xe ngựa ngồi đàng sau, tay ôm một xấp giấy quãng cáo. Ông xe ngựa lên phía trước, ông giựt giây cương, con ngựa thong dong đi từng bước giữa các đại lộ của Thủ Đô Saigon. Trên đường đi, một vài người bước tới, xìa tay mở miệng cười, tôi phát cho một miếng giấy quảng cáo, một việc làm rất là nhẹ nhàng khác hẳn những nhọc nhằn tôi đã trải qua nơi chôn nhau cắt rún của tôi.

Ngày đầu tôi rất bở ngở, mặt mày ngơ ngát. Ông xe ngựa nói: "Để tôi đưa chú đi du ngoạn cho biết Saigon Chợ Lớn "cái Hòn Ngọc Viển Đông". Ông dẩn chiếc xe độc mã đi từng bước,  từ rạp hát Long Phụng, ngã Sáu Saigon đường Gia Long,  lên chợ Cầu Ông Lảnh ăn hủ tiếu cá, Lần đầu tôi ăn cái món ăn này thấy rất ngon, cũng vì tối qua tôi bồn chồn quá, nhịn đói cả đêm.

Sau buổi ăn sáng, ông dẩn xe ngựa đi hết chỗ này đến chỗ nọ. Từ cái cổng thành Toàn Quyền Norodom, đường Thống Nhứt, (sau này là Dinh Tổng Thống) qua  đường Tự Do, đi ngang qua Khách Sạn Caravel, Majestic dọc bến Chương Dương lên Chợ Lớn rồi Bình Tây. Mỗi ngày một vài nơi, ông đưa tôi đi khắp Saigon Chợ Lớn và Gia Định, Từ trung tâm Saigon cho đến các xóm lao động Khánh Hội Nhà Bè Tân Thuận ông đều đưa tôi đi , nhờ vậy mà tôi biết Saigon rất nhiều.

Trước khi đặt chân đến Saigon, tôi đã nghe qua danh tiếng của nó. Saigon không có biển xanh cát trắng như miền Trung quê tôi. Saigon không có núi cao và đất cày lên sỏi đá mà Saigon là Hòn Ngọc Viễn Đông, xứ phồn hoa đô hội. Hàng hàng lớp lớp nhà lầu hai ba bốn tầng, cửa hàng buôn bán đồ sộ, Đại Lộ Nguyển Huệ rộng thênh thang. Tòa Đô Chính vá các dinh thự vĩ đại. Chợ Bến Thành hoành tráng trông rất lịch sự. Đường Lê Lợi dập dìu khách bộ hành. Xe chạy đông ngẹt. Xe ngựa, xe thồ, xích lô, xe kéo, xe đạp, xe hơi bóng láng đủ loại chạy như mắc cưởi. Saigon ban ngày rất năng động. Ban đêm đèn màu rực rở, tiếng Dương Cầm bay bổng trông không gian thâu đêm.

Ngày nào không đi phát quãng cáo, buổi sáng tôi thức dậy sơm, đứng trên lầu cao nhìn xuống đường lộ, thấy các em nữ sinh Gia Long, áo dài trắng, tóc xỏa ngang vai đạp xe chẩm rải đến trường, làm tôi nhớ người em gái nhà chung giếng ngã ba đường luồng Cây Thị. Các em học sinh trường Tàu đồng phục áo trắng quần xanh, đi theo hàng lối đến trường. Chiều tan trường, vài em ghé lại hỏi han, nghe giọng nói quê mùa Ninh Què của tôi các em bụm miệng cười. Có em còn nhái giộng chọc quê, khiến cho tôi quên hết cô đơn.

Ngày qua ngày, công việc của tôi là buổi sáng đi phát quảng cáo, trưa về ăn cơm đường hẻm, chiều lại ngồi xét vé vô cửa, những ngày rạp chiếu phim mới, người đi coi rất đông. Tối lại sau khi khán giả ra về, tôi và mấy anh em cầm chổi đi quét rạp, lau chùi cho sạch chuẫn bị cho ngày mai. Sau công việc lau chùi, tôi vát chiếc ghế bố lên mái nhà nằm ngoài trời nhìn sao rơi, rồi ngủ một mạch tới sáng đâu biết khổ là gì.

Saigon tháng Tư mưa buồn, có những đêm nằm nghe tiếng mưa rơi mà tưởng đâu sét đánh trên đầu. Nhìn bầu trời tâm tối mà nghỉ lại thân phận cô độc ở xứ người, lòng buồn hiu. Đã hai cái Tết chưa về Ninh Hòa, nhớ lại ngày Tết Ninh Hòa, tôi và một đám học trò trai gái cùng lớp Bình Hòa góp tiền mướn chiếc xe đò chạy ra Đại Lảnh chơi suốt ca ngày. Hoạc những ngày trời oi bức, tôi xuống chùa Quãng Đông, rủ Huỳnh Thọ Huyên ra bờ sông ngồi trên gốc cây Sung ngã nghiên trên mặt nước, câu cá lòng tong, thả hai chân xuống giồng sông Dinh nước chảy mát rợi. Giờ đây, tôi ở Saigon cô đơn buồn tủi, tất cã nguồn sống tuổi trẽ đã mất. Tôi nhận thấy những gì tôi đã có được ngày hôm nay chỉ là miếng ăn thôi, tôi cũng không biết làm ở đây cho đến bao giờ, và cuộc đời của tôi sẽ ra sao.

Nhới lại lời khuyên của Tía, tôi không hài lòng với những gì tôi đang có, tôi phải thay đổi cuộc đời, tôi bắc đầu đi trau dồi học vấn. Vừa làm vừa đi học, và học tất cã những gì  tôi thấy có thể giúp tôi vươn lên.

Pleiku Đất Đỏ
Đường phố Saigon rộng lớn, nhưng với người trốn đi lính thi nó rất nhỏ hẹp,  chạy đường nào rồi cũng bị bắc lính. Nghe lời bạn mách bảo tôi nên đi Pleiku, đi làm cho Lực Lượng Đặc Biệt Mỷ tôi sẻ không bị bắc đi quân dịch. Nghe lời bạn, tôi lên Pleiku.

Thành phố Pleiku thập niên 60 còn sơ khai. Từ rạp hát Diệp Kính, con đường
Hoàng Diệu chạy dài xuống cuối phố, hai hàng Phượng Vỉ hoa nở đỏ rực, màu
đỏ của cao nguyên quen thuộc, khiến tôi nhớ lại cái miền đất đỏ và rựu cần
Banmethuot năm xưa tôi đã có lần ở đó. Du khách đến Pleiku một lần sẻ nhớ mải. Thành phố nhỏ mà ngày nóng đêm lạnh. Hoa Phượng nở rộ dọc con đường dài Hoàng Diễu xinh đẹp. Mấy trái điệp già lòng thòng tụi nhò chúng tôi lầy cây sào dài hái về ăn. Một ngọn gió nhẹ thổi qua đưa ngàn chiếc lá li ti bay bỏng thật hửu tình. Một tuần lể ở nhờ nhà người bạn đường Hoàng Diệu, Đêm nằm cô quạnh nhớ Saigon, tôi quay về Saigon.

 
Bước qua thập niên 60+, Saigon bắt đầu hiện diện nhiều cơ sở ngoại quốc. Phái bộ Cố Vấn Quân Sự Mỹ MAAG trên đường Trần Hưng Đạo, Tòa Đại Sứ Mỷ đường Thống Nhứt, và nhiều cơ sở ngoại quốc thu nhận nhiều nhân viên,  tôi xin được việc làm phiên dịch viên cho phái bộ Nông Nghiệp của Đài Loan, Buồn thay, làm không được bao lâu, họ bắc đầu điều tra lý lịch, thấy tôi ở trong tuổi quân dịch, buộc tôi phải thôi việc.

Mặc dầu vậy, Saigon vẫn còn nhiều cơ hội để tiến thân. Một người bạn biết tôi biết tiếng Anh, và rất rành về pha rượu và thực đơn Pháp Mỹ,  tôi được giới thiệu đi làm cho câu lạc bộ COCO Club của Mỹ. Tôi bị đuổi vỉ tuổi quân dịch.  Rời câu lạc bộ Mỹ, đi làm cai cho nhà hàng Lê Lợi. Ngèo không sợ khổ, nhờ siêng năng làm việc, tôi được nhiều người giới thiệu đi làm thêm nhiều việc khác, kiếm được nhiều tiền, cuộc sống phây phả nhưng vẩn cô độc.